ร่องน้ำหมากเป็นหนึ่งในริ้วรอยที่หลายคนสังเกตเห็นแล้วรู้สึกว่าทำให้หน้าดูแก่ขึ้นทันที แม้จะดูแลผิวมาอย่างดีและน้ำหนักตัวไม่ได้เปลี่ยนเลย ซึ่งปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากผิวเหี่ยวอย่างเดียว แต่มาจากหลายปัจจัยพร้อมกัน ทั้งคอลลาเจนที่ลดลง ไขมันใต้ผิวที่เคลื่อนตัวตามวัย และกล้ามเนื้อที่เปลี่ยนสมดุลการทำงาน การเข้าใจต้นเหตุเหล่านี้จะช่วยให้เลือกวิธีดูแลได้ตรงจุดกว่าการลองผิดลองถูก
ร่องน้ำหมาก คืออะไร? อยู่ตรงไหน?
ร่องน้ำหมาก (Marionette Lines) คือร่องหรือรอยพับที่เริ่มต้นจากมุมปากทั้งสองข้างแล้วลากลงมาตามแนวตั้งสู่ปลายคาง ชื่อนี้มาจาก Marionette ซึ่งเป็นตุ๊กตาหุ่นกระบอกแบบดั้งเดิมของยุโรปที่มีรอยตัดชัดเจนบริเวณขากรรไกรเพื่อให้ปากขยับได้ ร่องลักษณะนี้จึงถูกตั้งชื่อตามรูปลักษณ์ที่คล้ายคลึงกัน
ตำแหน่งของร่องน้ำหมากอยู่ถัดลงมาจากร่องแก้ม (Nasolabial Folds) ที่ไล่จากข้างจมูกลงสู่มุมปาก โดยร่องน้ำหมากเริ่มต้นตรงจุดที่ร่องแก้มสิ้นสุด แล้วต่อลงมายังปลายคาง ทำให้บริเวณปลายปากดูถ่วงลงและใบหน้าโดยรวมดูเหนื่อยหรือบูดบึ้งกว่าที่ควร
สิ่งที่ทำให้ร่องน้ำหมากต่างจากริ้วรอยทั่วไปคือตำแหน่งและทิศทาง เพราะวิ่งตามแนวตั้งขนานกับโครงหน้า ซึ่งทำให้สายตาของคนมองรับรู้ว่าใบหน้าห้อยลง และยิ่งเห็นชัดขึ้นเมื่อเรายิ้มหรือพูด
สาเหตุที่ทำให้เกิด ร่องน้ำหมาก
ร่องน้ำหมากไม่ได้เกิดจากแค่ผิวเหี่ยวอย่างเดียว แต่มันคือผลกระทบแบบโดมิโนของโครงสร้างใบหน้าเราที่เปลี่ยนไป ดังนี้
- การสูญเสียคอลลาเจนและอีลาสตินตามวัย เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ผิวรอบมุมปากและคางสูญเสียความยืดหยุ่น เมื่อโครงสร้างรองรับใต้ผิวอ่อนแรงลง ผิวชั้นบนจึงหย่อนตามแรงโน้มถ่วงและเริ่มพับตัวเป็นร่องชัดเจนขึ้น
- การลดลงของไขมันใต้ผิวหนัง โดยเฉพาะบริเวณโหนกแก้มและส่วนกลางใบหน้า เมื่อไขมันที่เคยพยุงโครงสร้างหน้าลดปริมาณลง เนื้อเยื่อบริเวณแก้มจะเริ่มเคลื่อนตัวลงมาสะสมรอบมุมปาก ส่งผลให้ร่องน้ำหมากปรากฏชัดขึ้นในเวลาเดียวกัน
- กล้ามเนื้อใบหน้าที่อ่อนแรงลง โดยเฉพาะกล้ามเนื้อ Depressor Anguli Oris ที่ทำหน้าที่ดึงมุมปากลง หากกล้ามเนื้อนี้ทำงานมากเกินสมดุลในขณะที่กล้ามเนื้อพยุงมุมปากอ่อนแรงลง จะยิ่งทำให้มุมปากดูถ่วงลงและร่องน้ำหมากเห็นชัดขึ้นด้วย
- ปัจจัยภายนอกที่เร่งกระบวนการ ได้แก่ การโดนแสงแดดสะสม การสูบบุหรี่ การพักผ่อนไม่เพียงพอ และน้ำหนักตัวที่ลดลงเร็วเกินไป ล้วนมีส่วนทำให้ร่องน้ำหมากปรากฏเร็วกว่าปกติและชัดเจนกว่าที่ควรจะเป็นตามวัย
วิธีช่วยแก้ปัญหา ร่องน้ำหมาก
วิธีที่เหมาะสมกับการแก้ปัญหาร่องน้ำหมากขึ้นอยู่กับระดับความลึกของร่อง สาเหตุหลักที่ทำให้เกิด และเป้าหมายของแต่ละคน บางรายต้องการเติมเต็มร่องโดยตรง บางรายต้องการยกกระชับผิวที่หย่อนลงมาทับ และบางรายต้องการแก้ทั้งสองอย่างพร้อมกัน การเข้าใจความแตกต่างนี้ช่วยให้วางแผนการดูแลได้ตรงจุดมากขึ้นนั่นเอง
ฉีดฟิลเลอร์ เติมเต็มร่องน้ำหมาก
โปรแกรม ฟิลเลอร์ เป็นแนวทางที่ตอบโจทย์ได้รวดเร็วที่สุดสำหรับการเติมเต็มร่องน้ำหมาก โดยแพทย์จะฉีดสาร Hyaluronic Acid ซึ่งเป็นสารที่มีตามธรรมชาติในร่างกาย เข้าไปในบริเวณร่องเพื่อเพิ่มวอลุ่มและยกให้ร่องตื้นขึ้น
จุดสำคัญที่แพทย์มักพิจารณาควบคู่กันคือการฉีดฟิลเลอร์ที่บริเวณโหนกแก้มหรือส่วนกลางใบหน้า ซึ่งเป็นต้นเหตุของการที่ผิวหย่อนลงมาทับบริเวณมุมปาก การเติมวอลุ่มให้โครงสร้างในส่วนที่หายไปก่อน มักทำให้ร่องน้ำหมากดูตื้นลงโดยที่ใช้ฟิลเลอร์ที่ร่องน้ำหมากน้อยกว่า และผลลัพธ์ดูเป็นธรรมชาติกว่าการเติมตรงร่องเพียงอย่างเดียว
ฟิลเลอร์ที่ใช้บริเวณนี้มักอยู่ได้ประมาณ 12-18 เดือน ขึ้นอยู่กับชนิดของฟิลเลอร์ที่เลือกใช้และการตอบสนองของแต่ละบุคคล
ฉีดโบท็อกซ์ แก้ร่องน้ำหมาก
โปรแกรม โบท็อกซ์ ไม่ได้เติมเต็มร่องน้ำหมากโดยตรง แต่ช่วยแก้ปัญหาในส่วนของกล้ามเนื้อที่เป็นต้นเหตุ โดยเฉพาะกล้ามเนื้อ Depressor Anguli Oris ที่ดึงมุมปากลง เมื่อกล้ามเนื้อนี้ถูกผ่อนคลายลง มุมปากจะไม่ถูกดึงลงมากเท่าเดิม ทำให้ร่องน้ำหมากดูตื้นขึ้นและใบหน้าโดยรวมดูสดชื่นขึ้น
วิธีนี้เหมาะกับผู้ที่ร่องน้ำหมากเกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อเป็นหลัก มากกว่าการสูญเสียพื้นที่ใต้ผิว และมักใช้ร่วมกับฟิลเลอร์เพื่อให้ผลลัพธ์ครอบคลุมทั้งสองสาเหตุพร้อมกัน
ร้อยไหม กระชับร่องน้ำหมาก
โดยทั่วไป การร้อยไหมสำหรับร่องน้ำหมากทำงานโดยการใช้ไหมละลายสอดใต้ผิวเพื่อยกผิวที่หย่อนลงมาบริเวณมุมปากและคาง ผลลัพธ์จะเห็นได้เร็วและช่วยยกกระชับโครงสร้างใบหน้าได้ในระดับหนึ่ง อย่างไรก็ตามระยะเวลาของผลลัพธ์และความเหมาะสมกับแต่ละบุคคลควรได้รับการประเมินจากแพทย์โดยตรง
สำหรับผู้ที่สนใจหัตถการนี้ รัตตินันท์ คลินิก ไม่ได้ให้บริการร้อยไหม แนะนำให้ปรึกษาสถานพยาบาลที่ให้บริการโดยตรง
Ulthera แก้ปัญหาร่องน้ำหมาก
โปรแกรม Ulthera ใช้พลังงานอัลตราซาวนด์ที่มีความเข้มข้นสูงส่งตรงถึงชั้น SMAS ซึ่งเป็นชั้นเนื้อเยื่อที่พยุงโครงสร้างใบหน้าในระดับลึก สิ่งที่ทำให้โปรแกรมนี้แตกต่างจากหัตถการยกกระชับอื่นคือระบบแสดงภาพชั้นผิวแบบ Real-time ที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นโครงสร้างเนื้อเยื่อก่อนส่งพลังงาน ทำให้มั่นใจได้ว่าพลังงานลงถึงจุดที่ต้องการจริง
สำหรับร่องน้ำหมาก โปรแกรม Ulthera ช่วยได้ในส่วนของการยกกระชับผิวบริเวณแก้มที่หย่อนลงมาทับมุมปาก เมื่อผิวชั้นบนถูกยกขึ้น ร่องน้ำหมากจะดูตื้นลงโดยธรรมชาติ ผลลัพธ์จะเริ่มเห็นได้บางส่วนทันทีหลังทำ และพัฒนาเต็มที่ในช่วง 2 ถึง 3 เดือน ตามกระบวนการสร้างคอลลาเจนใหม่ของร่างกาย
โปรแกรม Ulthera เหมาะกับผู้ที่ร่องน้ำหมากเกิดจากผิวหย่อนลงมาเป็นหลัก มากกว่าการสูญเสียพื้นที่ใต้ผิว และต้องการผลลัพธ์ที่ยาวนานโดยไม่ต้องการทำซ้ำบ่อย
Thermage ช่วยแก้ร่องน้ำหมาก
โปรแกรม Thermage FLX ใช้พลังงาน Radiofrequency (RF) เพื่อกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนและปรับโครงสร้างของเส้นใยคอลลาเจนที่มีอยู่เดิมให้แน่นและกระชับขึ้น นอกจากยกกระชับโครงสร้างแล้ว ยังช่วยปรับคุณภาพผิวโดยรวมให้เนียนและมีความยืดหยุ่นดีขึ้นด้วย
สำหรับร่องน้ำหมาก โปรแกรม Thermage FLX มักได้ผลดีในกลุ่มที่ต้องการยกกระชับผิวบริเวณกรอบหน้าและคางร่วมกับการปรับคุณภาพผิวไปพร้อมกันในครั้งเดียว โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาทั้งร่องน้ำหมากและผิวที่ดูหมองหรือไม่เนียนเรียบในเวลาเดียวกัน ซึ่งจำนวนช็อตที่เหมาะสมจะขึ้นอยู่กับโครงสร้างใบหน้าและการประเมินของแพทย์ในแต่ละราย
สรุป ร่องน้ำหมาก คืออะไร? แก้ปัญหาเติมเต็ม ร่องน้ำหมาก อย่างไร?
ร่องน้ำหมากเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างใบหน้าหลายชั้นพร้อมกัน ทั้งคอลลาเจนที่ลดลง ไขมันใต้ผิวที่เคลื่อนตัว และกล้ามเนื้อที่ทำงานเสียสมดุล การแก้ปัญหาจึงได้ผลดีที่สุดเมื่อประเมินก่อนว่าสาเหตุหลักของแต่ละคนคืออะไร
สำหรับผู้ที่ร่องลึกจากการสูญเสียวอลุ่ม ฟิลเลอร์มักเป็นจุดเริ่มต้นที่ตอบโจทย์ได้เร็ว ผู้ที่ร่องเกิดจากมุมปากถูกดึงลงจากกล้ามเนื้อ โบท็อกซ์ช่วยแก้ที่ต้นเหตุได้โดยตรง และสำหรับผู้ที่ผิวบริเวณแก้มและกรอบหน้าเริ่มหย่อนลงมาทับ Ultherapy หรือ Thermage FLX ที่ยกกระชับจากชั้นโครงสร้างลึกจะตอบโจทย์ได้ครอบคลุมกว่า
ในหลายเคส การใช้หัตถการร่วมกันมากกว่าหนึ่งอย่างให้ผลลัพธ์ที่ดูเป็นธรรมชาติและยาวนานกว่าการใช้วิธีเดียว เพราะแก้ได้หลายสาเหตุพร้อมกัน รัตตินันท์ คลินิก ให้บริการทั้งฟิลเลอร์ โบท็อกซ์ Ultherapy และ Thermage FLX พร้อมให้คำปรึกษาโดยไม่มีค่าใช้จ่าย
ทีมแพทย์รักษาผิวพรรณ
รัตตินันท์ คลินิก
พญ. รัตตินันท์ ตรีรัตน์
ผู้ก่อตั้งและกรรมการผู้จัดการ
พญ. นฤมล วิเชียร
แพทย์หญิง
พญ. จุฑามาศ ตันคุณากร
แพทย์โรคผิวหนัง


นักเขียนบทความสุขภาพ รัตตินันท์ คลินิก ทำหน้าที่ ค้นคว้าและตรวจสอบงานวิจัยล่าสุด ทั้งเรื่องผิวหนัง สารออกฤทธิ์ เลเซอร์ และศัลยกรรมความงาม เพื่อนำความรู้ที่ซับซ้อนเหล่านั้นมา แปลให้เป็นภาษาที่เข้าใจง่าย ถูกต้อง และเชื่อถือได้ เป้าหมายหลักคือการทำให้ข้อมูลทุกชิ้นที่คลินิกสื่อสารออกไปนั้น มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ (Evidence-based) เพื่อให้คุณผู้อ่านสามารถ ตัดสินใจเลือกการดูแลผิวหรือหัตถการได้อย่างมั่นใจและเหมาะสม โดยไม่ถูกชี้นำเกินจริง และเข้าใจถึงกลไกที่แท้จริงเบื้องหลังผลลัพธ์นั้น ๆ