เจาะลึกปัญหาริ้วรอยบนใบหน้า สาเหตุ วิธีป้องกัน และทางออกกู้ผิวให้ดูอ่อนวัย

พอเริ่มเห็นตีนกาชัดขึ้นเวลายิ้ม หน้าผากมีรอยแม้ไม่ได้เลิกคิ้ว หรือร่องแก้มเริ่มลึกกว่าเดิม หลายคนจึงเริ่มมองหาวิธีลดริ้วรอยบนใบหน้า ตั้งแต่เปลี่ยนสกินแคร์ ทาครีมลดริ้วรอย ไปจนถึงการทำหัตถการ แต่ใช้ครีมราคาแพงก็ไม่ได้หมายความว่าริ้วรอยทุกแบบจะจางลงได้เหมือนกัน

เพราะสิ่งที่เราเรียกรวม ๆ ว่าริ้วรอยสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งการเปลี่ยนแปลงของผิวตามวัย การขยับกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ แสงแดด ความแห้งของผิว ไปจนถึงการสูญเสียโครงสร้างที่ช่วยพยุงใบหน้า การแก้ริ้วรอยให้ตรงจุดจึงต้องเริ่มจากการรู้ก่อนว่า รอยที่กำลังกังวลเกิดจากอะไร

Highlight

• ริ้วรอยไม่ได้เกิดจากอายุเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อ แสงแดด คุณภาพผิว และโครงสร้างใบหน้า
• ริ้วรอยจากการแสดงสีหน้า และริ้วรอยที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของผิวและโครงสร้างใบหน้าที่เห็นชัดอยู่ตลอดต้องใช้วิธีดูแลต่างกัน จึงควรแยกประเภทของริ้วรอยก่อนเลือกวิธีรักษา
• สกินแคร์เหมาะกับการดูแลริ้วรอยผิวที่ตื้นและการป้องกันริ้วรอย มีข้อจำกัดในการแก้ร่องลึกหรือปัญหาเชิงโครงสร้างผิวอ่อนแอ
• หากเป็นริ้วรอยผิวลึก แพทย์แนะนำให้ใช้หัตตการ เช่น โปรแกรมโบท็อก โปรแกรมฟิลเลอร์ และเครื่องยกกระชับ

หน้ามีริ้วรอยเกิดจากอะไร? รู้ทันสาเหตุหลักของผิวแก่ก่อนวัย

ริ้วรอยเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติเมื่ออายุมากขึ้น เพราะผิวจะค่อย ๆ แห้งลง สูญเสียความยืดหยุ่น รวมถึงมีคอลลาเจนและไขมันในชั้นลึกลดลง แต่ปัจจัยภายนอกและพฤติกรรมบางอย่างก็สามารถเร่งให้ริ้วรอยปรากฏชัดขึ้นได้

• อายุและการเปลี่ยนแปลงของผิว เมื่ออายุมากขึ้น ผิวจะผลิตและรักษาองค์ประกอบที่ช่วยให้ผิวแน่นและยืดหยุ่นได้ลดลง ทำให้ผิวบาง แห้ง และเกิดรอยพับได้ง่ายขึ้น
• การขยับกล้ามเนื้อใบหน้าซ้ำ ๆ ไม่ว่าจะเป็นการยิ้ม หัวเราะ ขมวดคิ้ว เลิกคิ้ว หรือหรี่ตา ล้วนทำให้ผิวเกิดรอยพับในตำแหน่งเดิม เมื่อผิวสูญเสียความยืดหยุ่น รอยที่เคยหายหลังหยุดแสดงสีหน้าอาจเริ่มค้างอยู่บนใบหน้า
• แสงแดดและรังสี UV (Photoaging) รังสี UV สามารถทำลายคอลลาเจนและเส้นใยอีลาสติน ส่งผลให้ผิวสูญเสียความแข็งแรงและความยืดหยุ่น จึงเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่เร่งการเกิดริ้วรอยก่อนวัย
• การสูบบุหรี่และมลภาวะ เป็นอีกปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเร่งกระบวนการเสื่อมของผิวและการเกิดริ้วรอย
• ผิวขาดความชุ่มชื้น เมื่อผิวแห้ง ริ้วรอยเล็ก ๆ จะมองเห็นได้ชัดขึ้น การเติมความชุ่มชื้นจึงช่วยให้ ริ้วรอยตื้น บางส่วนดูตื้นลงได้ แม้ไม่ได้แก้โครงสร้างของริ้วรอยโดยตรง

ดังนั้น ถ้ารู้สึกว่าอยู่ ๆ หน้ามีริ้วรอยมากขึ้น ไม่ควรมองเฉพาะเรื่องอายุ เพราะบางครั้งปัญหาอาจเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน

ประเภทของริ้วรอยบนใบหน้า ที่คุณกำลังเจออยู่คือแบบไหน?

ก่อนเลือกครีมหรือหัตถการ ลองสังเกตริ้วรอยของตัวเองก่อนว่าเกิดขึ้นเวลาไหน ลึกแค่ไหน และยังมองเห็นอยู่หรือไม่ตอนใบหน้าไม่ได้แสดงสีหน้า เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยบอกได้คร่าว ๆ ว่าริ้วรอยเกิดจากอะไร

ริ้วรอยตื้น หรือ ริ้วรอยผิวขาดน้ำ

เป็นเส้นบาง ๆ บนผิวที่อาจเห็นชัดขึ้นเมื่อผิวแห้งหรือขาดความชุ่มชื้น มักพบได้บริเวณรอบดวงตา หน้าผาก หรือบริเวณที่ผิวค่อนข้างบาง ริ้วรอยกลุ่มนี้สามารถดูดีขึ้นได้จากการดูแล Skin Barrier เติมความชุ่มชื้น ป้องกันแสงแดด และเลือกส่วนผสมหลักในผลิตภัณฑ์ (Active Ingredient) ที่เหมาะสม

ริ้วรอยจากการแสดงสีหน้า

เมื่อกล้ามเนื้อบริเวณเดิมขยับซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ประกอบกับผิวสูญเสียความยืดหยุ่นตามวัย ริ้วรอยที่เคยเกิดเฉพาะตอนแสดงสีหน้าก็สามารถค่อย ๆ เห็นชัดขึ้นและค้างอยู่บนผิวได้แม้ไม่ได้แสดงสีหน้า สังเกตได้เวลาที่ยิ้ม ขมวดคิ้ว หรือเลิกคิ้ว หากเห็นริ้วรอยชัดเวลาแสดงสีหน้า แต่รอยจางลงเมื่อใบหน้ากลับมาอยู่นิ่ง มักเป็นริ้วรอยจากการทำงานของกล้ามเนื้อใบหน้า เช่น ตีนกา รอยย่นหน้าผาก และรอยขมวดคิ้ว

ริ้วรอยและร่องลึกที่เห็นชัดแม้ใบหน้าอยู่นิ่ง

หากไม่ได้ยิ้ม ขมวดคิ้ว หรือแสดงสีหน้าแล้วริ้วรอยยังคงเห็นชัด ปัญหาอาจไม่ได้เกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับการสูญเสียคอลลาเจน ความยืดหยุ่นของผิวที่ลดลง การสูญเสียไขมันหรือวอลลุ่ม รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างใบหน้าตามวัย

ริ้วรอยกลุ่มนี้อาจพบได้ทั้งริ้วรอยที่พัฒนามาจากการแสดงสีหน้าจนกลายเป็นรอยค้าง รวมถึงร่องลึกอย่างร่องแก้มหรือร่องบริเวณมุมปาก จึงต้องประเมินสาเหตุของรอยแต่ละตำแหน่งก่อนเลือกวิธีดูแลที่เหมาะสม

วิธีลดริ้วรอยด้วยตัวเอง เริ่มดูแลได้ตั้งแต่ Skincare ถึง Lifestyle

ถ้าริ้วรอยยังไม่ลึกมาก การดูแลผิวอย่างสม่ำเสมอสามารถช่วยให้ริ้วรอยผิว บางส่วนดูดีขึ้นและช่วยชะลอการเกิดริ้วรอยใหม่ได้ แต่ต้องเข้าใจก่อนว่าสกินแคร์ไม่ได้สามารถแก้ริ้วรอยลึกหรือการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างใบหน้าได้ทั้งหมด

เลือกสกินแคร์ที่มีส่วนผสมช่วยดูแลริ้วรอย

ส่วนผสมที่นิยมใช้ดูแลริ้วรอย เช่น Retinoids อนุพันธ์ของวิตามินเอที่ช่วยกระตุ้นการผลัดเซลล์ผิวและการสร้างคอลลาเจน รวมถึง Vitamin C และสารเพิ่มความชุ่มชื้นที่ช่วยดูแลคุณภาพผิวและทำให้ริ้วรอยตื้นดูไม่เด่นชัด ทั้งนี้ Retinoids อาจทำให้ผิวแห้งหรือระคายเคือง และควรหลีกเลี่ยงระหว่างตั้งครรภ์

อยากชะลอริ้วรอย อย่ามองข้ามครีมกันแดด

รังสี UV เป็นปัจจัยสำคัญที่เร่งการเสื่อมของคอลลาเจนและทำให้เกิดริ้วรอยก่อนวัย American Academy of Dermatology แนะนำว่าควรใช้ครีมกันแดดแบบ ที่มี SPF 30 ขึ้นไป เป็นประจำ ร่วมกับการหลีกเลี่ยงแสงแดดจัดและป้องกันผิวเมื่อต้องอยู่กลางแจ้ง

ปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ เพื่อช่วยชะลอการเกิดริ้วรอย

การไม่สูบบุหรี่ รับประทานอาหารให้หลากหลาย พักผ่อนให้เพียงพอ และดูแลสุขภาพโดยรวม มีส่วนช่วยชะลอปัจจัยที่เร่งให้ผิวเสื่อมก่อนวัย ส่วนการดื่มน้ำให้เพียงพอช่วยดูแลสุขภาพและความชุ่มชื้น แต่ไม่สามารถลบริ้วรอยได้โดยตรง เพราะริ้วรอยเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน

4 หัตถการยอดนิยม แก้ริ้วรอยบนใบหน้าให้ตรงกับแต่ละปัญหา

เมื่อริ้วรอยเริ่มชัดขึ้นจนสกินแคร์เพียงอย่างเดียวตอบโจทย์ได้ไม่เต็มที่ หัตถการทางการแพทย์เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยรักษาริ้วรอยลึกได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

1. โปรแกรมโบท็อก ลดริ้วรอยจากการขยับกล้ามเนื้อ

โปรแกรมโบท็อกเหมาะกับ ริ้วรอยจากการแสดงสีหน้า เช่น ตีนกา รอยย่นหน้าผาก และรอยขมวดคิ้ว โดยช่วยลดการทำงานของกล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีด ทำให้ผิวเกิดรอยพับน้อยลง ทั้งนี้ แพทย์ควรประเมินตำแหน่ง ปริมาณยา และการทำงานของกล้ามเนื้อให้เหมาะกับแต่ละคน เพื่อให้ผลลัพธ์ดูเป็นธรรมชาติ

2. โปรแกรมฟิลเลอร์ เติมร่องลึกและวอลลุ่มที่หายไป

โปรแกรมฟิลเลอร์กลุ่ม Hyaluronic Acid เหมาะกับริ้วรอยหรือร่องลึกที่สัมพันธ์กับการสูญเสียวอลลุ่มและการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างใบหน้า โดยช่วยเติมเต็มหรือพยุงเนื้อเยื่อให้ร่องดูตื้นขึ้น ซึ่งแพทย์จะประเมินต้นเหตุและตำแหน่งที่เหมาะสมก่อนฉีด ไม่จำเป็นต้องฉีดตรงบริเวณที่เห็นร่องเสมอไป

3. เครื่องมือยกกระชับและกระตุ้นคอลลาเจน

หากริ้วรอยเกิดร่วมกับ ผิวหย่อน กรอบหน้าเริ่มไม่ชัด หรือคุณภาพโครงสร้างผิวลดลง แพทย์อาจพิจารณาเครื่องมือที่ใช้พลังงานเพื่อกระตุ้นคอลลาเจนและยกกระชับผิว เช่น Ulthera, Thermage หรือ Morpheus8

เครื่องแต่ละชนิดใช้พลังงานและทำงานในระดับผิวที่แตกต่างกัน จึงไม่ควรเลือกจากชื่อเครื่องหรือโปรโมชั่นเพียงอย่างเดียว แต่ควรดูว่าปัญหาหลักอยู่ที่ชั้นผิวใดและต้องการผลลัพธ์ด้านใด

4. โปรแกรมฉีดฟื้นฟูคุณภาพผิวและกระตุ้นคอลลาเจน

สำหรับคนที่มี ริ้วรอยตื้น ผิวแห้ง คุณภาพผิวลดลง หรือเริ่มสูญเสียความแน่นและความยืดหยุ่น อาจพิจารณากลุ่มโปรแกรมฟื้นฟูคุณภาพผิวหรือกระตุ้นคอลลาเจน เช่น Profhilo, Rejuran, Juvelook หรือ Sculptra ตามปัญหาที่ต้องการดูแล

แต่ละโปรแกรมมีสารสำคัญและกลไกแตกต่างกัน บางชนิดเน้นความชุ่มชื้นและคุณภาพผิว บางชนิดเน้นกระตุ้นคอลลาเจน หรือเหมาะกับปัญหาเฉพาะด้าน จึงไม่ควรมองว่าผลิตภัณฑ์กลุ่ม Skin Booster หรือ Collagen Stimulator สามารถใช้แทนกันได้ทั้งหมด

ครีมลดริ้วรอย VS หัตถการทางการแพทย์ เลือกแบบไหนดีกว่ากัน?

	สกินแคร์ลดริ้วรอย	หัตถการทางการแพทย์
ช่วยแก้ริ้วรอยแบบไหน	ริ้วรอยตื้น และการดูแลป้องกัน	ริ้วรอยจากกล้ามเนื้อ ร่องลึก ความหย่อนคล้อย หรือปัญหาที่ต้องการแก้เฉพาะจุด
จุดเด่น	ดูแลผิวได้ทุกวันและช่วยป้องกันปัจจัยที่เร่งริ้วรอย	เลือกวิธีรักษาให้ตรงกับสาเหตุของริ้วรอยได้
เห็นผลเร็วแค่ไหน	ต้องใช้ต่อเนื่อง ไม่มีระยะเวลาที่แน่นอน	แตกต่างกันตามหัตถการ เริ่มตั้งแต่ 6 เดือน ไปจนถึง 12 เดือน
ข้อจำกัด	ไม่สามารถทดแทนวอลลุ่มหรือแก้กล้ามเนื้อที่ทำให้เกิดริ้วรอยได้โดยตรง	มีค่าใช้จ่ายและผลข้างเคียงทั่วไปเฉพาะของแต่ละหัตถการ
เหมาะกับใคร	คนที่ต้องการดูแลและชะลอริ้วรอยในระยะยาว	คนที่มีปัญหาชัดเจนและต้องการรักษาให้ตรงกับสาเหตุ

จริง ๆ แล้วไม่จำเป็นต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง เพราะสกินแคร์และหัตถการมีหน้าที่ต่างกัน การดูแลที่เหมาะสมจึงขึ้นอยู่กับประเภทและความลึกของริ้วรอย

ริ้วรอยแต่ละแบบแก้ไม่เหมือนกัน เริ่มต้นจากการประเมินให้ตรงจุดที่ Rattinan Clinic

ริ้วรอยบนใบหน้าไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว บางคนมีรอยจากการขยับกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ บางคนเริ่มมีร่องลึกจากการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างใบหน้า ขณะที่บางคนมีทั้งความหย่อนคล้อยและคุณภาพผิวที่ลดลงร่วมกัน การเลือกวิธีลดริ้วรอยจึงควรเริ่มจากการแยกให้ออกว่าปัญหาหลักเกิดขึ้นที่ส่วนไหน

ที่รัตตินันท์ คลินิกแพทย์จะประเมินลักษณะริ้วรอย การทำงานของกล้ามเนื้อ คุณภาพผิว และโครงสร้างใบหน้าของแต่ละบุคคล ก่อนวางแผนดูแลให้เหมาะกับปัญหา ไม่ว่าจะเป็นโปรแกรมโบท็อก โปรแกรมฟิลเลอร์ เครื่องมือยกกระชับ หรือโปรแกรมฟื้นฟูคุณภาพผิว เพื่อช่วยให้ริ้วรอยดูดีขึ้นโดยยังคงความเป็นธรรมชาติและเหมาะกับใบหน้าของแต่ละคน