Body Fat คืออะไร? ตารางเช็กเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย พร้อมวิธีลดไขมันอย่างถูกจุด

Rattinan Clinic

เลือกหัวข้อที่คุณสนใจ

น้ำหนักลดลง แต่พุงยังอยู่ ตัวดูไม่กระชับ หรือบางคนน้ำหนักไม่ได้เยอะ แต่กลับมีไขมันสะสมตามหน้าท้อง ต้นแขน และต้นขามากกว่าที่คิด ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขบนตาชั่งเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่สัดส่วนระหว่างไขมันและกล้ามเนื้อในร่างกายด้วย

Body Fat หรือเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย เป็นค่าที่จะช่วยให้เราเข้าใจรูปร่างและองค์ประกอบร่างกายของตัวเองได้มากขึ้น บทความนี้จะพาไปเช็กว่า Body Fat คืออะไร ผู้ชายและผู้หญิงควรมีเปอร์เซ็นต์ไขมันประมาณเท่าไหร่ วัดด้วยวิธีไหนได้บ้าง และถ้าอยากลดไขมันโดยไม่เสียกล้ามเนื้อควรเริ่มจากตรงไหน

Highlight

  • Body Fat คือสัดส่วนของมวลไขมันทั้งหมดเมื่อเทียบกับน้ำหนักตัว ยิ่งน้ำหนักเท่ากันก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีเปอร์เซ็นต์ไขมันหรือรูปร่างเหมือนกัน
  • เปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกายของผู้ชายและผู้หญิงมีเกณฑ์แตกต่างกัน โดยทั่วไปผู้หญิงจะมีเปอร์เซ็นต์ไขมันที่จำเป็นต่อร่างกายสูงกว่าผู้ชาย
  • Body Fat วัดได้หลายวิธี ตั้งแต่การใช้สายวัด Skinfold Caliper และ BIA ไปจนถึง DXA โดยแต่ละวิธีมีความแม่นยำและข้อจำกัดต่างกัน
  • Body Fat ที่สูงเกินไปส่งผลมากกว่าเรื่องรูปร่าง โดยเฉพาะเมื่อมีไขมันสะสมบริเวณช่องท้อง ซึ่งสัมพันธ์กับภาวะดื้ออินซูลิน เบาหวานชนิดที่ 2 และโรคทางเมตาบอลิก
  • การลด Body Fat ควรลดไขมันควบคู่กับรักษากล้ามเนื้อ ด้วยการควบคุมพลังงาน กินโปรตีนให้เพียงพอ ออกกำลังกาย และพักผ่อนให้เหมาะสม

Body Fat คืออะไร? ทำไมตัวเลขบนตาชั่งถึงบอกความผอม-อ้วนไม่ได้ทั้งหมด

Body Fat หรือเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย คือสัดส่วนของมวลไขมันทั้งหมดเมื่อเทียบกับน้ำหนักตัว เช่น น้ำหนัก 70 กิโลกรัม มีมวลไขมัน 14 กิโลกรัม เท่ากับมี Body Fat ประมาณ 20% ซึ่งต่างจากน้ำหนักตัวที่รวมทั้งไขมัน กล้ามเนื้อ กระดูก และน้ำในร่างกาย

คนที่น้ำหนักเท่ากันจึงอาจมีรูปร่างต่างกันได้ ขึ้นอยู่กับสัดส่วนของไขมันและกล้ามเนื้อ บางคนน้ำหนักหรือ BMI ไม่สูง แต่มีมวลกล้ามเนื้อน้อยและเปอร์เซ็นต์ไขมันสูงจนรูปร่างดูไม่กระชับหรือมีพุง หรือที่มักเรียกว่า Skinny Fat การดู Body Fat ควบคู่กับมวลกล้ามเนื้อจึงช่วยให้เห็นองค์ประกอบร่างกายได้ชัดกว่าดูน้ำหนักเพียงอย่างเดียว

Body Fat กับ BMI เหมือนกันไหม?

แม้ Body Fat และ BMI จะใช้ประเมินรูปร่างและสุขภาพเบื้องต้นได้เหมือนกัน แต่จริง ๆ แล้ววัดคนละอย่าง โดย BMI (Body Mass Index) คำนวณจากน้ำหนักเทียบกับส่วนสูง เพื่อดูว่าน้ำหนักอยู่ในช่วงต่ำกว่าเกณฑ์ ปกติ น้ำหนักเกิน หรืออ้วน แต่ไม่ได้บอกว่าน้ำหนักนั้นมาจากไขมันหรือกล้ามเนื้อมากแค่ไหน

ส่วน Body Fat ดูสัดส่วนของมวลไขมันเมื่อเทียบกับน้ำหนักตัว จึงช่วยให้เห็นองค์ประกอบร่างกายได้ละเอียดขึ้น เช่น คนที่มีกล้ามเนื้อเยอะอาจมี BMI สูงทั้งที่ไม่ได้มีไขมันสูง ในทางกลับกัน คนที่ BMI อยู่ในเกณฑ์ปกติก็อาจมีเปอร์เซ็นต์ไขมันสูงและมวลกล้ามเนื้อน้อยได้ หรือที่มักเรียกว่า Skinny Fat ดังนั้น หากต้องการประเมินเรื่องไขมันและรูปร่าง ไม่ควรดู BMI หรือน้ำหนักเพียงอย่างเดียว แต่ควรดู Body Fat และมวลกล้ามเนื้อร่วมกันด้วย

ตารางเช็กเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย Body Fat เท่าไหร่ถึงอยู่ในเกณฑ์?

เปอร์เซ็นต์ไขมันของผู้ชายและผู้หญิงไม่เท่ากัน เนื่องจากมีความแตกต่างด้านสรีรวิทยาและฮอร์โมน โดยสามารถใช้ช่วงเปอร์เซ็นต์ Body Fat ต่อไปนี้เป็นข้อมูลเบื้องต้นในการดูองค์ประกอบร่างกาย

ระดับ ผู้ชาย (% Body Fat) ผู้หญิง (% Body Fat) ลักษณะโดยทั่วไป
ไขมันจำเป็น (Essential Fat) 2-5% 10-13% ไขมันระดับต่ำที่จำเป็นต่อการทำงานของร่างกาย
ระดับทั่วไป (Average) 18-24% 25-31% ช่วงที่พบได้ทั่วไปในผู้ใหญ่ที่ไม่ใช่นักกีฬา
เปอร์เซ็นต์ไขมันสูง ≥25% ≥32% มีไขมันสะสมมากขึ้นและควรประเมินปัจจัยสุขภาพร่วมด้วย
นักกีฬา (Athletes) 6-13% 14-20% มีไขมันค่อนข้างต่ำและมักเห็นมัดกล้ามเนื้อชัด
ฟิตเนส (Fitness) 14-17% 21-24% รูปร่างค่อนข้างกระชับและเห็นโครงสร้างกล้ามเนื้อ

ตัวเลขในตารางเป็น ช่วงอ้างอิงทั่วไปของเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย (% Body Fat) ซึ่งอาจแตกต่างกันตามอายุ เพศ สุขภาพ และองค์ประกอบร่างกายของแต่ละคน

วิธีวัดเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย ทำได้อย่างไรบ้าง?

Body Fat ไม่สามารถดูจากรูปร่างหรือน้ำหนักแล้วบอกเป็นเปอร์เซ็นต์ได้ทันที หากอยากรู้ว่าในร่างกายมีไขมันประมาณเท่าไหร่ สามารถประเมินได้หลายวิธี ตั้งแต่วิธีง่าย ๆ ที่ทำเองได้ ไปจนถึงการตรวจด้วยเครื่องมือเฉพาะ

1. ใช้สายวัดคำนวณ Body Fat

เป็นวิธีเบื้องต้นที่สามารถทำเองได้ โดยใช้รอบสัดส่วน เช่น รอบคอ รอบเอว และในบางสูตรจะใช้รอบสะโพกร่วมด้วย ก่อนนำค่าที่ได้ไปคำนวณตามสูตร เช่น US Navy Method ข้อดีคือสะดวกและไม่ต้องใช้อุปกรณ์เฉพาะ แต่ค่าที่ได้เป็นเพียงการประมาณ ไม่ใช่การวัดมวลไขมันโดยตรง

2. คีมหนีบวัดไขมัน (Skinfold Caliper)

ใช้คีมวัดความหนาของไขมันใต้ผิวหนังตามตำแหน่งต่าง ๆ ของร่างกาย แล้วนำค่าที่ได้ไปคำนวณประมาณเปอร์เซ็นต์ไขมัน วิธีนี้มีต้นทุนไม่สูงและใช้ติดตามการเปลี่ยนแปลงได้ แต่ความแม่นยำขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่วัด เทคนิค และประสบการณ์ของผู้วัด

3. เครื่องวิเคราะห์องค์ประกอบร่างกาย BIA

BIA (Bioelectrical Impedance Analysis) ใช้กระแสไฟฟ้าระดับต่ำผ่านร่างกายเพื่อประมาณองค์ประกอบต่าง ๆ เช่น มวลไขมัน มวลกล้ามเนื้อ และน้ำในร่างกาย เป็นวิธีที่รวดเร็วและสะดวก แต่ผลสามารถเปลี่ยนแปลงตามระดับน้ำในร่างกาย การรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย และเครื่องมือที่ใช้ จึงควรวัดภายใต้เงื่อนไขใกล้เคียงกันเมื่อต้องการติดตามผล

4. DXA Scan

DXA (Dual-Energy X-ray Absorptiometry) ใช้รังสีเอกซ์พลังงานต่ำในการประเมินองค์ประกอบร่างกาย สามารถแยกมวลไขมัน เนื้อเยื่อไร้ไขมัน และมวลกระดูก รวมถึงดูการกระจายตัวตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกายได้ค่อนข้างละเอียด เป็นวิธีที่มีความแม่นยำสูง แต่ผลยังขึ้นอยู่กับเครื่องมือ โปรแกรม การเตรียมตัว และวิธีการตรวจเช่นกัน

ใครที่อยากวัด %Body Fat และไขมันในร่างกายแต่ไม่รู้จะเริ่มยังไง สอบถามรายละเอียดการลดไขมันได้ที่รัตตินันท์ คลินิก

Body Fat สูง ส่งผลเสียต่อร่างกายอย่างไร?

การมีเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกายสูงไม่ได้ส่งผลแค่เรื่องพุงหรือรูปร่างไม่กระชับ แต่หากมีไขมันสะสมมากเกินไป โดยเฉพาะบริเวณช่องท้อง ก็อาจส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวได้ เช่น

  • เพิ่มการอักเสบในร่างกาย เนื้อเยื่อไขมันสามารถหลั่ง Adipokines และสารที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ เมื่อมีไขมันสะสมมากเกินไป สมดุลของสารเหล่านี้อาจเปลี่ยนแปลงและกระตุ้นการอักเสบในร่างกาย
  • เพิ่มภาวะเครียดจากออกซิเดชัน (Oxidative Stress) การอักเสบและความผิดปกติของระบบเผาผลาญสัมพันธ์กับการเกิดอนุมูลอิสระ ซึ่งอาจสร้างความเสียหายต่อเซลล์และเนื้อเยื่อต่าง ๆ ในร่างกาย
  • เพิ่มโอกาสเกิดภาวะดื้ออินซูลิน โดยเฉพาะเมื่อมีไขมันสะสมบริเวณช่องท้องมาก อาจรบกวนการตอบสนองของเซลล์ต่ออินซูลิน ทำให้ร่างกายควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ยากขึ้น และนำไปสู่ ภาวะดื้ออินซูลิน
  • เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด ไขมันพอกตับ รวมถึง กลุ่มโรคเมตาบอลิก (Metabolic Syndrome)

นอกจากดูว่า Body Fat สูงแค่ไหนแล้ว ตำแหน่งที่ไขมันสะสมก็สำคัญ โดยเฉพาะ ไขมันช่องท้อง (Visceral Fat) ที่อยู่รอบอวัยวะภายในและสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายด้าน

วิธีลดเปอร์เซ็นต์ไขมัน ปรับ Body Fat ลงโดยไม่เสียมวลกล้ามเนื้อ

การลด Body Fat ไม่จำเป็นต้องทำให้น้ำหนักลงเร็วที่สุด แต่ควรลดมวลไขมันพร้อมกับรักษามวลกล้ามเนื้อเอาไว้ เพราะหากลดอาหารมากเกินไป น้ำหนักที่หายไปอาจไม่ได้มาจากไขมันเพียงอย่างเดียว

1. ทำ Calories Deficit ในระดับที่เหมาะสม

หลักสำคัญของการลดไขมันคือทำให้ร่างกายได้รับพลังงานน้อยกว่าที่ใช้ หรือ Calories Deficit แต่ไม่จำเป็นต้องอดอาหารหรือตัดอาหารหลายกลุ่มออกทั้งหมด ควรเน้นอาหารที่ให้สารอาหารครบ เลือกปริมาณให้เหมาะกับพลังงานที่ร่างกายต้องการ และปรับในระดับที่สามารถทำต่อเนื่องได้

2. กินโปรตีนให้เพียงพอ

โปรตีนมีส่วนช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อระหว่างลดน้ำหนัก โดยเฉพาะเมื่อทำร่วมกับการออกกำลังกายแบบแรงต้าน สำหรับผู้ใหญ่ที่กำลังลดน้ำหนักและออกกำลังกาย ปริมาณประมาณ 1.2-1.6 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน เป็นช่วงที่มีข้อมูลสนับสนุนในหลายกลุ่ม แต่ปริมาณที่เหมาะสมควรปรับตามน้ำหนักตัว อายุ การออกกำลังกาย และสุขภาพของแต่ละคน

3. เล่นเวทควบคู่กับคาร์ดิโอ

Weight Training หรือ Resistance Training ช่วยรักษาและพัฒนามวลกล้ามเนื้อในช่วงลดไขมัน ส่วนคาร์ดิโอ เช่น เดินเร็ว วิ่ง ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ ช่วยเพิ่มการใช้พลังงาน การทำทั้งสองรูปแบบร่วมกันจึงตอบโจทย์มากกว่าการทำคาร์ดิโอเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะคนที่ต้องการลด Body Fat พร้อมกับให้รูปร่างดูกระชับขึ้น

4. เพิ่มการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวัน

ไม่จำเป็นต้องรอให้ถึงเวลาออกกำลังกายเท่านั้น การเดินให้มากขึ้น ใช้บันได ลุกจากโต๊ะระหว่างวัน หรือทำกิจกรรมต่าง ๆ ให้ร่างกายได้เคลื่อนไหว ล้วนช่วยเพิ่มการใช้พลังงานในแต่ละวัน และทำให้การสร้าง Caloric Deficit ทำได้ง่ายขึ้น

5. นอนหลับและพักผ่อนให้เพียงพอ

การนอนมีส่วนเกี่ยวข้องกับความหิว ความอยากอาหาร การควบคุมระดับน้ำตาล และพฤติกรรมการกิน หากนอนน้อยเป็นประจำ การควบคุมอาหารและน้ำหนักอาจทำได้ยากขึ้น การพักผ่อนให้เพียงพอจึงควรทำควบคู่ไปกับการปรับอาหารและออกกำลังกาย ไม่ใช่โฟกัสเฉพาะจำนวนแคลอรีเพียงอย่างเดียว

หากปรับอาหารและออกกำลังกายแล้ว Body Fat ยังไม่ลดตามเป้าหมาย หรือมีน้ำหนักตัวสูงและปัญหาสุขภาพร่วมด้วย สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินและวางแนวทางที่เหมาะกับแต่ละคนได้

เช็ก Body Fat ให้รู้จริง ก่อนวางแผนลดไขมันให้เหมาะกับตัวเอง

ตัวเลขบนตาชั่งบอกได้เพียงว่าเราหนักเท่าไหร่ แต่ไม่ได้บอกว่าน้ำหนักนั้นประกอบด้วยไขมันและกล้ามเนื้อมากน้อยแค่ไหน การดูเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย ควบคู่กับมวลกล้ามเนื้อและไขมันช่องท้อง จึงช่วยให้วางเป้าหมายเรื่องรูปร่างและสุขภาพได้ชัดเจนกว่าเดิม

สำหรับใครที่กังวลเรื่อง Body Fat สูง พุงไม่ลด หรืออยากรู้ว่าองค์ประกอบร่างกายของตัวเองเป็นอย่างไร สามารถเข้ามาประเมินที่ Rattinan Clinic เพื่อวิเคราะห์มวลไขมัน มวลกล้ามเนื้อ ไขมันช่องท้อง และระบบเผาผลาญ ก่อนนำข้อมูลมาวางแผนโปรแกรมดูแลรูปร่างและลดไขมันเฉพาะบุคคล (Customized Body Contouring & Metabolic Program) รวมถึงเลือกเทคโนโลยีลดไขมันและกระชับสัดส่วนเฉพาะจุดให้เหมาะกับปัญหาและเป้าหมายของแต่ละคน