ลดน้ำหนักไปแล้วหลายกิโล แต่พุงยังอยู่ ต้นแขนยังไม่กระชับ หรือต้นขายังมีไขมันสะสม เป็นปัญหาที่หลายคนเจอจนเริ่มสงสัยว่าทำไมไขมันบางจุดถึงลดได้ยากกว่าส่วนอื่น เพราะจริง ๆ แล้วตำแหน่งที่ร่างกายเก็บไขมันไม่ได้ขึ้นอยู่กับน้ำหนักเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม เพศ อายุ ฮอร์โมน และองค์ประกอบร่างกายของแต่ละคน
ที่สำคัญ ไขมันสะสมบริเวณหน้าท้องยังมีทั้งไขมันใต้ผิวหนัง ที่ส่งผลต่อรูปร่าง และไขมันช่องท้องที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่าไขมันสะสมเกิดจากอะไร ทำไมพุงถึงลดยาก และควรจัดการไขมันแต่ละแบบอย่างไรให้เหมาะกับร่างกาย
Highlight
- ไขมันสะสมเกิดขึ้นเมื่อร่างกายได้รับพลังงานมากกว่าที่ใช้ต่อเนื่อง พลังงานส่วนเกินส่วนหนึ่งจะถูกเก็บไว้ในเซลล์ไขมัน
- ไขมันหน้าท้องมีทั้งไขมันใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Fat) และไขมันช่องท้อง (Visceral Fat) ซึ่งส่งผลต่อร่างกายต่างกัน
- ไขมันช่องท้องปริมาณมากสัมพันธ์กับภาวะดื้ออินซูลิน เบาหวานชนิดที่ 2 ไขมันในเลือดผิดปกติ และโรคหัวใจและหลอดเลือด
- การลดไขมันสะสมควรลดไขมันโดยรวมผ่านอาหารและการออกกำลังกาย ส่วนไขมันใต้ผิวหนังเฉพาะจุดที่ยังเหลืออยู่สามารถประเมินแนวทาง Body Contouring เพิ่มเติมได้
ไขมันสะสม คืออะไร? ทำไมร่างกายถึงเก็บไขมันไว้ตามจุดต่าง ๆ
ไขมันสะสม คือ ไขมันที่ร่างกายเก็บเพื่อเป็นแหล่งพลังงานสำรอง โดยเมื่อเราได้รับพลังงานจากอาหารมากกว่าที่ร่างกายใช้ต่อเนื่อง พลังงานส่วนเกินส่วนหนึ่งจะถูกเปลี่ยนและเก็บสะสมในรูปของไตรกลีเซอไรด์ภายในเซลล์ไขมัน ทำให้ปริมาณไขมันในร่างกายค่อย ๆ เพิ่มขึ้น
ส่วนไขมันจะไปสะสมตรงไหนมากเป็นพิเศษนั้นแตกต่างกันในแต่ละคน บางคนลงพุงง่าย ขณะที่บางคนสะสมบริเวณสะโพก ต้นขา หรือต้นแขน ซึ่งเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ทั้งพันธุกรรม เพศ อายุ ฮอร์โมน ระดับกิจกรรม และพฤติกรรมการกิน จึงเป็นเหตุผลที่คนสองคนมีน้ำหนักใกล้กัน แต่อาจมีรูปร่างและตำแหน่งของไขมันสะสมต่างกันได้
ไขมันสะสมในร่างกายมีแบบไหน? รู้จักไขมันใต้ผิวหนังและไขมันช่องท้อง
ไขมันสะสมบริเวณหน้าท้องไม่ได้อยู่ในตำแหน่งเดียวกันทั้งหมด โดยสามารถแบ่งไขมันที่เราพูดถึงบ่อยออกเป็นไขมันใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Fat) และ ไขมันช่องท้อง (Visceral Fat) ซึ่งมีตำแหน่งและผลต่อร่างกายแตกต่างกัน
| ประเด็นเปรียบเทียบ | ไขมันใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Fat) | ไขมันช่องท้อง (Visceral Fat) |
| ตำแหน่งที่อยู่ | อยู่ใต้ชั้นผิวหนัง สามารถจับ/หยิกขึ้นมาเป็นก้อนได้ | อยู่ลึกในช่องท้อง หุ้มล้อมรอบอวัยวะภายใน |
| จุดสะสมที่พบบ่อย | หน้าท้องส่วนล่าง ต้นขา สะโพก แขน | พุงแข็ง อ้วนลงพุง พุงยื่นออกมาอย่างเห็นได้ชัด |
| อันตรายต่อสุขภาพ | ผลกระทบต่อสุขภาพน้อย เน้นเรื่องความสวยงาม/รูปร่าง | อันตรายสูง เสี่ยงต่อโรคเบาหวาน ความดัน ไขมันในเลือด |
| ความยากในการลด | ลดยากกว่า ต้องใช้เวลาและความสม่ำเสมอ | ลดได้ไวกว่าเมื่อเริ่มคุมอาหารและออกกำลังกาย |
ไขมันทั้งสองแบบส่งผลต่างกัน โดยไขมันใต้ผิวหนังมักส่งผลต่อรูปร่างและสัดส่วน ส่วน ไขมันช่องท้องหากสะสมมากเกินไปจะเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพ
ทำไมไขมันสะสมหน้าท้องถึงลดยากกว่าส่วนอื่น?
เวลาน้ำหนักลด ร่างกายไม่ได้เลือกดึงไขมันจากบริเวณที่เราอยากลดก่อนเสมอไป บางคนจึงสังเกตว่าใบหน้า แขน หรือขาเล็กลงแล้ว แต่ไขมันสะสมหน้าท้องและรอบเอวยังเห็นชัดอยู่ เพราะรูปแบบการสะสมและการนำไขมันออกมาใช้แตกต่างกันในแต่ละคน นอกจากนี้ การซิตอัปหรือบริหารหน้าท้องเพียงอย่างเดียวก็ไม่สามารถเลือกเผาผลาญไขมันเฉพาะจุดได้ แม้จะช่วยเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหน้าท้องก็ตาม
หากน้ำหนักลดลงแล้วแต่พุงหรือไขมันบางจุดยังเหลืออยู่ ควรดูเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย (%Body Fat) มวลกล้ามเนื้อ และตำแหน่งของไขมันสะสม ร่วมกัน เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าไขมันโดยรวมลดลงแค่ไหน และส่วนที่ยังเหลืออยู่เป็นไขมันสะสมบริเวณใด เพื่อวางแผนจัดการได้เหมาะสมมากขึ้น
ไขมันสะสมหน้าท้องมาก ส่งผลอะไรต่อสุขภาพ?
ไขมันบริเวณหน้าท้องที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษคือไขมันช่องท้อง (Visceral Fat) เพราะอยู่รอบอวัยวะภายในและมีการทำงานทางเมตาบอลิก หากสะสมในปริมาณมากจะสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพหลายด้าน เช่น
- เพิ่มความเสี่ยงภาวะดื้ออินซูลิน ทำให้เซลล์ตอบสนองต่ออินซูลินได้ลดลง และควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ยากขึ้น
- เพิ่มความเสี่ยงโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โดยเฉพาะเมื่อมีภาวะดื้ออินซูลินและระดับน้ำตาลในเลือดสูงร่วมกัน
- พบร่วมกับไขมันในเลือดผิดปกติได้บ่อย เช่น Triglycerides สูงหรือ HDL ต่ำ
- เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยเฉพาะเมื่อมีความดันโลหิตสูง น้ำตาลในเลือดสูง หรือไขมันในเลือดผิดปกติร่วมด้วย
- เกี่ยวข้องกับกลุ่มโรคเมตาบอลิก (Metabolic Syndrome) ซึ่งเป็นกลุ่มความผิดปกติของระบบเผาผลาญที่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังในระยะยาว
ดังนั้น หากมีไขมันสะสมหน้าท้องมาก ควรดูมากกว่าเรื่องขนาดเอวหรือรูปร่าง เพราะอาจมีภาวะดื้ออินซูลิน และปัจจัยเสี่ยงของกลุ่มโรคเมตาบอลิก (Metabolic Syndrome) ซ่อนอยู่ร่วมด้วย
ไขมันสะสม ลดยังไง? 5 วิธีลดไขมันสะสมในร่างกายอย่างถูกวิธี
การลดไขมันสะสมไม่จำเป็นต้องอดอาหารหรือออกกำลังกายหนักทุกวัน สิ่งสำคัญคือทำให้ร่างกายค่อย ๆ ดึงพลังงานที่สะสมไว้ออกมาใช้ พร้อมรักษามวลกล้ามเนื้อและทำให้พฤติกรรมเหล่านี้อยู่กับเราได้นาน
1. ควบคุมพลังงานให้เหมาะกับที่ร่างกายใช้
การลดไขมันต้องอาศัยภาวะที่ร่างกายได้รับพลังงานน้อยกว่าที่ใช้ หรือ Calories Deficit ในระดับที่เหมาะสม ไม่จำเป็นต้องงดแป้งหรืออดอาหาร แต่ควรลดอาหารที่ให้พลังงานสูงเกินความจำเป็น เช่น เครื่องดื่มหวาน ของทอด ขนม และอาหารแปรรูป พร้อมเลือกอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการมากขึ้น
2. กินโปรตีนและใยอาหารให้เพียงพอ
โปรตีนช่วยให้อิ่มและมีส่วนสำคัญในการรักษามวลกล้ามเนื้อระหว่างลดไขมัน สามารถเลือกจากเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ปลา ไข่ นม หรือถั่ว ส่วนใยอาหารจากผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และถั่วต่าง ๆ ช่วยเพิ่มความอิ่มและทำให้ควบคุมปริมาณอาหารในแต่ละวันได้ง่ายขึ้น
3. ทำทั้งคาร์ดิโอและเวทเทรนนิ่ง
คาร์ดิโอ เช่น เดินเร็ว วิ่ง ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ ช่วยเพิ่มการใช้พลังงาน ขณะที่เวทเทรนนิ่งช่วยรักษาและพัฒนามวลกล้ามเนื้อระหว่างลดไขมัน การทำทั้งสองรูปแบบร่วมกันจึงเหมาะกับเป้าหมายลดไขมันและปรับองค์ประกอบร่างกายมากกว่าการโฟกัสเพียงอย่างเดียว
4. เพิ่มการเคลื่อนไหวระหว่างวัน
นอกจากเวลาออกกำลังกายแล้ว การเดิน ขึ้นบันได ทำงานบ้าน หรือขยับร่างกายระหว่างวันก็มีส่วนต่อพลังงานที่ใช้ในแต่ละวัน โดยเฉพาะคนที่นั่งทำงานเป็นเวลานาน การเพิ่มกิจกรรมเล็ก ๆ เหล่านี้สามารถช่วยสนับสนุนการลดไขมันได้
5. นอนหลับและจัดการความเครียดให้ดีขึ้น
การพักผ่อนไม่เพียงพอและความเครียดต่อเนื่องอาจกระทบต่อความหิว ความอยากอาหาร พฤติกรรมการกิน และการควบคุมน้ำหนัก การนอนให้เพียงพอและหาวิธีจัดการความเครียดที่เหมาะกับตัวเองจึงเป็นอีกส่วนหนึ่งของแผนลดไขมันที่ไม่ควรมองข้าม
น้ำหนักลดแล้ว แต่ไขมันเฉพาะจุดยังอยู่ จัดการอย่างไร?
หากควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย หรือลดน้ำหนักจน Body Fat ลดลงแล้ว แต่ยังมีไขมันใต้ผิวหนังสะสมเฉพาะจุด เช่น หน้าท้อง รอบเอว ต้นแขน ต้นขา หรือเหนียง การดูดไขมันเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับจัดการไขมันบริเวณที่ลดยากและปรับสัดส่วนให้เข้ากับรูปร่างมากขึ้น
การดูดไขมันในปัจจุบันยังสามารถวางแผนให้เหมาะกับสรีระและปัญหาของแต่ละคนได้มากขึ้น ที่ Rattinan Clinic แพทย์จะประเมินทั้งตำแหน่งและปริมาณไขมัน รูปร่างที่ต้องการ รวมถึงความกระชับของผิว เพื่อออกแบบแนวทางดูดไขมันให้เหมาะกับแต่ละเคส โดยมีข้อดีที่ช่วยตอบโจทย์เรื่องไขมันสะสมเฉพาะจุด เช่น
- จัดการไขมันสะสมได้ตรงจุด เหมาะกับไขมันบริเวณหน้าท้อง ต้นแขน ต้นขา หรือส่วนอื่นที่ยังเหลืออยู่แม้ควบคุมอาหารและออกกำลังกายแล้ว
- ช่วยปรับรูปร่างให้ได้สัดส่วนมากขึ้น แพทย์สามารถวางแผนการดูดไขมันเพื่อปรับส่วนโค้งเว้า (Silhouette) ให้เหมาะกับสรีระ ไม่ได้เน้นเพียงการนำไขมันออกให้ได้มากที่สุด
- นำไขมันไปเติมเต็มบริเวณอื่นได้ ไขมันที่ได้จากการดูดด้วยเทคนิคที่ช่วยถนอมเซลล์ไขมันอย่าง PAL สามารถนำมาผ่านกระบวนการเตรียมเพื่อทำ Fat Transfer เช่น เติมหน้าอก สะโพก หรือบางตำแหน่งบนใบหน้าได้ในเคสที่เหมาะสม
- ดูแลความกระชับของผิวร่วมกับการดูดไขมันได้ ในผู้ที่มีผิวหย่อนคล้อย แพทย์อาจพิจารณาใช้เทคโนโลยีอย่าง VASER, BodyTite หรือ J-Plasma ร่วมด้วยตามสภาพผิวและแผนการรักษาของแต่ละคน
ลดไขมันสะสมให้ตรงจุด เริ่มจากรู้ว่าไขมันอยู่ตรงไหน
การลดไขมันสะสมให้ได้ผลไม่ใช่แค่ทำให้น้ำหนักบนตาชั่งลดลง แต่ควรรู้ด้วยว่าร่างกายมีไขมันมากแค่ไหน มวลกล้ามเนื้ออยู่ในระดับใด และไขมันที่กังวลเป็นไขมันใต้ผิวหนังหรือไขมันช่องท้อง เพราะไขมันแต่ละแบบมีแนวทางดูแลแตกต่างกัน
สำหรับผู้ที่กังวลเรื่องไขมันสะสม พุงไม่ลด หรือมีไขมันเฉพาะจุด สามารถเข้ามาประเมินองค์ประกอบร่างกายที่ Rattinan Clinic ทั้งมวลไขมัน มวลกล้ามเนื้อ ไขมันช่องท้อง และระบบเผาผลาญ เพื่อนำข้อมูลมาวางแผน โปรแกรมดูแลรูปร่างและลดไขมันเฉพาะบุคคล (Customized Body Contouring & Metabolic Program) รวมถึงเลือกแนวทางจัดการไขมันเฉพาะจุดให้เหมาะกับปัญหาและเป้าหมายของแต่ละคน
Thai
English
นพ. สุทธิพงษ์ ตรีรัตน์ (หมอหนึ่ง) ผู้ให้บริการดูดไขมันและศัลยกรรมปรับรูปร่าง Body Contouring โดยมุ่งเน้นการออกแบบแผนการรักษารายบุคคล และให้คุณมีความมั่นใจในตัวเองมากขึ้น
แพทย์ที่เกี่ยวข้อง
นพ. สุทธิพงษ์ ตรีรัตน์
นพ. อนิวรรต นิลกาญจน์
นพ. ศรัณย์ เปรื่องประยูร
ดร. นายแพทย์ทวีชัย ทวีเจริญกุล
บทความแนะนำ
ดูดไขมัน กำจัดไขมันส่วนเกิน ปั้นหุ่นสวยอย่างปลอดภัยและแม่นยำ โดยทีมแพทย์เฉพาะทาง
3D Body Scanner คืออะไร? นวัตกรรมช่วยให้การวัดรูปร่างแม่นยำขึ้น