คุมอาหารก็แล้ว ออกกำลังกายก็แล้ว แต่น้ำหนักลงช้าจนน่าสงสัยว่าที่ทำมาทั้งหมดได้ผลหรือเปล่า จริง ๆ แล้วช่วงลดไขมัน น้ำหนักอาจไม่ใช่ตัวเลขเดียวที่ต้องจับตา เพราะสัดส่วนระหว่างไขมันและกล้ามเนื้อก็เปลี่ยนแปลงไปพร้อมกันได้
โดยเฉพาะผู้หญิงที่ร่างกายมีสัดส่วนไขมันตามธรรมชาติสูงกว่าผู้ชาย และไขมันยังเกี่ยวข้องกับการทำงานหลายระบบ การพยายามลด Body Fat ผู้หญิง ให้ต่ำมาก ๆ จึงไม่ใช่เป้าหมายที่เหมาะกับทุกคน มาดูกันว่าเปอร์เซ็นต์ไขมันของผู้หญิงควรอยู่ประมาณไหน แต่ละช่วงอายุต่างกันอย่างไร และถ้าอยากลด Body Fat ควรลดแบบไหนโดยไม่กระทบสุขภาพ อ่านได้ที่นี่
Highlight
- Body Fat ผู้หญิงตามธรรมชาติสูงกว่าผู้ชาย จากความแตกต่างด้านสรีระ ฮอร์โมน และระบบสืบพันธุ์
- เปอร์เซ็นต์ไขมันที่เหมาะสมไม่มีตัวเลขเดียวสำหรับผู้หญิงทุกคน ต้องดูอายุ สุขภาพ ระดับกิจกรรม และเป้าหมายของแต่ละคนร่วมกัน
- Body Fat สูงเกินไป โดยเฉพาะเมื่อมีไขมันสะสมบริเวณช่องท้องมาก มีความสัมพันธ์กับภาวะดื้ออินซูลินและกลุ่มโรคเมตาบอลิก
- Body Fat ต่ำไม่ได้แปลว่าสุขภาพดีกว่าเสมอไป โดยเฉพาะเมื่อเกิดจากการกินไม่เพียงพอหรือออกกำลังกายหนักจนร่างกายได้รับพลังงานไม่พอ ซึ่งอาจกระทบประจำเดือนและสุขภาพกระดูก
- การลด Body Fat ควรทำพร้อมกับรักษามวลกล้ามเนื้อ ด้วยการควบคุมพลังงานอย่างเหมาะสม กินโปรตีนให้เพียงพอ ฝึกเวท และพักผ่อนให้เหมาะกับร่างกาย
ทำไม Body Fat ผู้หญิงถึงสูงกว่าผู้ชาย?
ร่างกายผู้หญิงมีสัดส่วนไขมันที่จำเป็นมากกว่าผู้ชายตามธรรมชาติ โดยไขมันไม่ได้มีหน้าที่แค่เก็บพลังงาน แต่ยังเกี่ยวข้องกับการทำงานของฮอร์โมน ระบบสืบพันธุ์ และกระบวนการต่าง ๆ ภายในร่างกาย
ฮอร์โมนเพศอย่างเอสโตรเจน (Estrogen) ยังมีส่วนต่อรูปแบบการกระจายไขมัน ทำให้ผู้หญิงวัยก่อนหมดประจำเดือนมักพบไขมันสะสมบริเวณสะโพกและต้นขามากกว่าผู้ชาย ขณะที่ผู้ชายมีแนวโน้มสะสมไขมันบริเวณช่องท้องมากกว่า ความแตกต่างทางสรีรวิทยานี้เป็นเหตุผลหนึ่งที่เราไม่ควรนำเกณฑ์ Body Fat ของผู้ชายมาใช้กับผู้หญิงโดยตรง
Body Fat ผู้หญิงควรเท่าไหร่? เช็กช่วงเปอร์เซ็นต์ไขมันเบื้องต้น
เปอร์เซ็นต์ไขมันของผู้หญิงสามารถแบ่งออกเป็นหลายช่วงตามระดับกิจกรรมและองค์ประกอบร่างกาย โดยตารางต่อไปนี้ใช้สำหรับดูภาพรวมเบื้องต้น
| ระดับ / เป้าหมาย | % Body Fat ผู้หญิง | ลักษณะโดยทั่วไป |
| ไขมันจำเป็น (Essential Fat) | 10-13% | ระดับไขมันจำเป็นต่อการทำงานพื้นฐานของร่างกาย ไม่ใช่เป้าหมายสำหรับการลดไขมันทั่วไป |
| นักกีฬา (Athletes) | 14-20% | พบได้ในผู้หญิงที่ฝึกกีฬาอย่างจริงจังและมีมวลกล้ามเนื้อค่อนข้างสูง |
| ฟิตเนส (Fitness) | 21-24% | มีไขมันค่อนข้างต่ำและเห็นโครงสร้างกล้ามเนื้อได้มากขึ้น |
| ระดับทั่วไป (Average) | 25-31% | ช่วงที่พบได้ทั่วไปในผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ |
| เปอร์เซ็นต์ไขมันสูง | 32% ขึ้นไป | มีไขมันสะสมมากขึ้น ควรดูตำแหน่งของไขมันและปัจจัยสุขภาพอื่นร่วมด้วย |
ตัวเลขในตารางเป็นช่วงอ้างอิงทั่วไปของเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย ไม่ใช่เป้าหมายที่ผู้หญิงทุกคนจำเป็นต้องลด Body Fat ให้ไปถึง อายุ สุขภาพ มวลกล้ามเนื้อ ระดับกิจกรรม และตำแหน่งที่ไขมันสะสม ล้วนมีผลต่อการประเมินว่าเปอร์เซ็นต์ไขมันระดับไหนเหมาะกับแต่ละคน
อายุเปลี่ยน Body Fat ก็เปลี่ยน ผู้หญิงแต่ละวัยควรอยู่ที่เท่าไหร่?
เมื่ออายุมากขึ้น องค์ประกอบร่างกายของผู้หญิงจะค่อย ๆ เปลี่ยนตามไปด้วย ทั้งมวลกล้ามเนื้อ การกระจายตัวของไขมัน ระดับกิจกรรม และการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน โดยเฉพาะช่วงใกล้และหลังวัยหมดประจำเดือน
ช่วงเปอร์เซ็นต์ไขมันที่ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงตามอายุสามารถดูได้ดังนี้
| ช่วงอายุ | % Body Fat ผู้หญิง |
| 20-39 ปี | 21-32% |
| 40-59 ปี | 23-33% |
| 60-79 ปี | 24-35% |
เมื่ออายุมากขึ้น การมี Body Fat เพิ่มไม่ได้เกิดจากระบบปัญหาเผาผลาญพังเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวกับการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ การเคลื่อนไหวที่ลดลง การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน และพฤติกรรมการใช้ชีวิต การรักษากล้ามเนื้อจึงสำคัญขึ้นเรื่อย ๆ ตามอายุ
Body Fat ผู้หญิง สูงหรือต่ำเกินไป ส่งผลอย่างไรกับร่างกาย?
หากมีเปอร์เซ็นต์ไขมันสูง โดยเฉพาะมีไขมันช่องท้อง (Visceral Fat) สะสมมากขึ้น จะสัมพันธ์กับการอักเสบ ความผิดปกติของระบบเผาผลาญ และความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังหลายชนิด
- เพิ่มโอกาสเกิดภาวะดื้ออินซูลิน ไขมันช่องท้องมีความสัมพันธ์กับความผิดปกติในการตอบสนองต่ออินซูลิน ทำให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดทำได้ยากขึ้น
- เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคทางเมตาบอลิก เช่น เบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ ไขมันพอกตับ และ กลุ่มโรคเมตาบอลิก (Metabolic Syndrome)
- เกิดการอักเสบเรื้อรังระดับต่ำ เนื้อเยื่อไขมันสามารถหลั่งสารหลายชนิดที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ เมื่อมีไขมันสะสมมากเกินไปจึงอาจรบกวนสมดุลของระบบต่าง ๆ ในร่างกาย
ผู้หญิงที่มี Body Fat สูงจึงควรดูทั้งเปอร์เซ็นต์ไขมัน รอบเอว และปริมาณไขมันช่องท้องร่วมกัน เพราะตำแหน่งที่ไขมันสะสมมีความสำคัญต่อสุขภาพเช่นกัน
เมื่อ Body Fat ต่ำเกินไปจากการลดน้ำหนักผิดวิธี จะเกิดอะไรขึ้น?
การมี Body Fat ต่ำมาก โดยเฉพาะจากการควบคุมอาหารและออกกำลังกายหนักจนร่างกายได้รับพลังงานไม่เพียงพอ อาจรบกวนการทำงานของฮอร์โมน ทำให้ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอหรือขาดประจำเดือน รวมถึงส่งผลต่อสุขภาพกระดูกได้ หากช่วงลดไขมันเริ่มมีประจำเดือนผิดปกติ อ่อนเพลีย หรือออกกำลังกายได้แย่ลง ควรกลับมาปรับการกินและการออกกำลังกายให้เหมาะสม เพราะเป้าหมายของการลด Body Fat ไม่ใช่การทำให้เปอร์เซ็นต์ไขมันต่ำจนเกินไป แต่ควรอยู่ในระดับที่เหมาะกับทั้งรูปร่างและสุขภาพของตัวเอง
อยากลด Body Fat ผู้หญิง เริ่มจากอะไรให้ไขมันลงแต่กล้ามเนื้อยังอยู่?
เป้าหมายของการลด Body Fat คือทำให้มวลไขมันค่อย ๆ ลดลงโดยรักษามวลกล้ามเนื้อเอาไว้ ไม่จำเป็นต้องเร่งให้น้ำหนักหรือเปอร์เซ็นต์ไขมันลดลงเร็วที่สุด โดยสามารถเริ่มจาก 4 เรื่องหลัก
1. ลดพลังงานในระดับที่ยังใช้ชีวิตและออกกำลังกายได้
การทำ Calories Deficit คือรับพลังงานน้อยกว่าที่ร่างกายใช้เล็กน้อย เพื่อเปิดโอกาสให้ร่างกายนำพลังงานสะสมมาใช้ ไม่จำเป็นต้องอดอาหาร ตัดแป้งทั้งหมด หรือกินน้อยจนหิวและไม่มีแรง การลดพลังงานมากเกินไปยังเพิ่มโอกาสสูญเสียมวลกล้ามเนื้อและทำให้ทำต่อเนื่องได้ยาก
2. กินโปรตีนให้เพียงพอระหว่างลดไขมัน
โปรตีนช่วยรักษาและซ่อมแซมกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะในช่วงที่กำลังลดพลังงานจากอาหาร ควรกระจายแหล่งโปรตีนที่เหมาะสมไว้ในแต่ละมื้อ เช่น เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ปลา ไข่ นม เต้าหู้ หรือถั่ว และปรับปริมาณตามน้ำหนักตัว กิจกรรม และสุขภาพของแต่ละคน
3. ฝึกเวทเพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อ
Resistance Training หรือ Weight Training มีบทบาทสำคัญในช่วงลด Body Fat เพราะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายรักษาและพัฒนามวลกล้ามเนื้อ สามารถทำร่วมกับคาร์ดิโอ เช่น เดินเร็ว วิ่ง ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ เพื่อเพิ่มการใช้พลังงานและพัฒนาสมรรถภาพของร่างกาย
4. อย่าลดไขมันจนร่างกายเริ่มส่งสัญญาณผิดปกติ
ระหว่างลด Body Fat ควรสังเกตมากกว่าน้ำหนักและรูปร่าง เช่น ความหิว พลังงานระหว่างวัน คุณภาพการนอน ประสิทธิภาพการออกกำลังกาย และรอบประจำเดือน หากเริ่มรู้สึกอ่อนเพลียผิดปกติ ประจำเดือนเปลี่ยนแปลง หรือร่างกายฟื้นตัวจากการออกกำลังกายได้แย่ลง ควรกลับมาทบทวนว่ากำลังควบคุมอาหารหรือออกกำลังกายหนักเกินไปหรือไม่
เช็ก Body Fat ผู้หญิงให้ละเอียดขึ้น วางแผนลดไขมันให้เหมาะกับร่างกาย
เปอร์เซ็นต์ไขมันที่เหมาะกับผู้หญิงแต่ละคนอาจไม่เท่ากัน คนที่ต้องการลดไขมันเพื่อสุขภาพ คนที่อยากปรับรูปร่างให้กระชับ และคนที่ออกกำลังกายเป็นประจำ ย่อมมีเป้าหมายด้านองค์ประกอบร่างกายแตกต่างกัน การรู้ทั้งมวลไขมัน มวลกล้ามเนื้อ และไขมันช่องท้องจะช่วยให้กำหนดเป้าหมายได้ตรงกับร่างกายมากขึ้น
สำหรับผู้หญิงที่กังวลเรื่อง Body Fat สูง พุงหรือไขมันเฉพาะจุดลดยาก สามารถเข้ามาประเมินองค์ประกอบร่างกายที่ Rattinan Clinic ทั้งมวลไขมัน มวลกล้ามเนื้อ ไขมันช่องท้อง และระบบเผาผลาญ เพื่อนำข้อมูลมาวางแผน โปรแกรมดูแลรูปร่างและลดไขมันเฉพาะบุคคล (Customized Body Contouring & Metabolic Program) รวมถึงเลือกใช้เทคโนโลยีลดไขมันเฉพาะจุดให้เหมาะกับปัญหาและเป้าหมายของแต่ละคน
Thai
English
นพ. สุทธิพงษ์ ตรีรัตน์ (หมอหนึ่ง) ผู้ให้บริการดูดไขมันและศัลยกรรมปรับรูปร่าง Body Contouring โดยมุ่งเน้นการออกแบบแผนการรักษารายบุคคล และให้คุณมีความมั่นใจในตัวเองมากขึ้น
แพทย์ที่เกี่ยวข้อง
นพ. สุทธิพงษ์ ตรีรัตน์
นพ. อนิวรรต นิลกาญจน์
นพ. ศรัณย์ เปรื่องประยูร
ดร. นายแพทย์ทวีชัย ทวีเจริญกุล
บทความแนะนำ
3D Body Scanner คืออะไร? นวัตกรรมช่วยให้การวัดรูปร่างแม่นยำขึ้น
Calories Deficit คืออะไร? สอนวิธีคำนวณและลดไขมันอย่างถูกวิธีเพื่อหุ่นที่สมบูรณ์แบบ