ไขมันในเลือดสูง คืออะไร?
ประเภทของ ไขมันในเลือด หลัก ๆ มีดังนี้
- คอเลสเตอรอลรวม (Total Cholesterol) = เป็นการวัดคอเลสเตอรอลทั้งหมดในเลือด รวมถึงชนิดดีและชนิดไม่ดี
- แอลดีแอล (LDL – Low-Density Lipoprotein) = เรียกง่าย ๆ ว่า ไขมันเลว เป็นชนิดที่สามารถสะสมในผนังหลอดเลือด ทำให้เกิดหลอดเลือดแข็งตัวและตีบแคบ
- เอชดีแอล (HDL – High-Density Lipoprotein) = หรือ ไขมันดี มีหน้าที่ช่วยขจัดไขมันส่วนเกินออกจากหลอดเลือด ลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ
- ไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides) = เป็นไขมันอีกชนิดหนึ่งที่ร่างกายใช้เป็นพลังงาน แต่ถ้ามีมากเกินไปก็เพิ่มความเสี่ยงของโรคหัวใจได้เช่นกัน
สาเหตุ ไขมันในเลือดสูง
- การรับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์มากเกินไป
- น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
- การไม่ออกกำลังกาย
- พันธุกรรม
- โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน, ไทรอยด์ต่ำ
- การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
ไขมันในเลือดสูง มีอาการอย่างไร
อาการเบื้องต้น ไขมันในเลือดสูง ที่ควรสังเกต
เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย
เจ็บแน่นหน้าอก หรือแปล๊บที่อก
ปวดขา หรือเหน็บชาบ่อยครั้ง
เวียนศีรษะ หน้ามืด เป็นลมง่าย
ผิวหนังมีจุดไขมันสะสม
ตาพร่ามัว หรือมองเห็นเปลี่ยนไป
น้ำหนักขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ
ความดันโลหิตสูง
ควรทำอย่างไร หากสงสัยว่ามี ไขมันในเลือดสูง
- ตรวจ เลือดประจำปี เพื่อตรวจระดับ คอเลสเตอรอลรวม (Total Cholesterol), LDL, HDL, และ ไตรกลีเซอไรด์
- หากมีอาการที่กล่าวมา ควรปรึกษาแพทย์ทันที
- ปรับพฤติกรรมการกินและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เพื่อควบคุมระดับไขมันในเลือด
โรคร้ายที่แฝงมากับ ไขมันในเลือดสูง
โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ (Coronary Artery Disease)
โรคหลอดเลือดสมองตีบหรือแตก (Stroke)
โรคความดันโลหิตสูง (Hypertension)
โรคเบาหวานชนิดที่ 2 (Type 2 Diabetes)
โรคตับไขมัน (Fatty Liver Disease)
โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease)
ใครบ้างที่มีความเสี่ยง ไขมันในเลือดสูง
1. คนที่มีพฤติกรรมการกินไม่เหมาะสม
- ทานอาหารไขมันสูง เช่น ของทอด อาหารฟาสต์ฟู้ด เนื้อสัตว์ติดมัน หนังสัตว์
- ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
- กินหวานจัด ของหวาน น้ำอัดลม เพราะเพิ่มไตรกลีเซอไรด์ในเลือดได้
2. คนที่ไม่ออกกำลังกาย
- ใช้ชีวิตแบบนั่งทำงานหรืออยู่หน้าคอมพิวเตอร์นาน ๆ
- ขาดการเคลื่อนไหวร่างกาย ทำให้ไขมันดี (HDL) ลดลง และไขมันเลว (LDL) สูงขึ้น
3. คนที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน
- ไขมันสะสมในร่างกายเยอะ โดยเฉพาะไขมันรอบเอว
- มีโอกาสสูงที่จะมีไขมันเลว (LDL) และไตรกลีเซอไรด์สูง
4. คนที่มีกรรมพันธุ์ในครอบครัว
- ถ้ามีพ่อแม่ พี่น้อง เป็นโรคไขมันในเลือดสูง หรือโรคหัวใจและหลอดเลือด
- เสี่ยงต่อการมีระดับไขมันผิดปกติ แม้จะยังอายุน้อยและดูสุขภาพดี
5. ผู้ป่วยโรคเรื้อรังบางประเภท
- เบาหวานชนิดที่ 2
- ความดันโลหิตสูง
- โรคไตเรื้อรัง
- โรคตับไขมัน
6. ผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป
- อายุที่มากขึ้น ระบบเผาผลาญไขมันในร่างกายทำงานได้น้อยลง
- แม้จะไม่มีพฤติกรรมเสี่ยง แต่ระดับไขมันก็อาจสูงขึ้นเองตามธรรมชาติ
7. ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน
- ระดับเอสโตรเจนลดลง ส่งผลให้ไขมันเลว (LDL) เพิ่มสูงขึ้น
- ลดไขมันดี (HDL) ลง ทำให้เสี่ยงหลอดเลือดตีบและโรคหัวใจ
อาหารที่คนเป็น ไขมันในเลือดสูง ควรรับประทาน
ปลาทะเลน้ำลึก
- เช่น ปลาแซลมอน ปลาทูน่า ปลาซาร์ดีน
- อุดมด้วยกรดไขมันโอเมก้า 3 ช่วยลดไตรกลีเซอไรด์และเพิ่มไขมันดี (HDL)
ถั่วและเมล็ดพืช
- เช่น อัลมอนด์ วอลนัท เมล็ดแฟลกซ์ เมล็ดเจีย
- ไขมันไม่อิ่มตัวช่วยลดคอเลสเตอรอล
ผักใบเขียว
- เช่น คะน้า ผักโขม บรอกโคลี
- มีไฟเบอร์สูง ช่วยลดการดูดซึมไขมันเลวในลำไส้
ผลไม้ไฟเบอร์สูง
- เช่น แอปเปิ้ล ฝรั่ง เบอร์รี่ อะโวคาโด
- ลดการดูดซึมไขมัน ช่วยควบคุมน้ำตาลและไขมันในเลือด
ข้าวกล้องหรือธัญพืชไม่ขัดสี
- เช่น ข้าวโอ๊ต ควินัว เมล็ดเจีย
- มีใยอาหารชนิดละลายน้ำ (Soluble fiber) ช่วยลด LDL
เต้าหู้และโปรตีนจากพืช
- แทนเนื้อสัตว์ติดมัน เช่น โปรตีนถั่วเหลือง
น้ำมันที่ดีต่อหัวใจ
- ใช้น้ำมันมะกอก น้ำมันคาโนลา หรือน้ำมันรำข้าว แทนน้ำมันปาล์มหรือน้ำมันหมู
ดื่มน้ำเปล่า
- ดื่มน้ำเปล่าแทนน้ำหวาน
- หลีกเลี่ยงน้ำอัดลม ชานม หรือเครื่องดื่มรสหวาน
อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงของคนเป็น ไขมันในเลือดสูง
-
อาหารทอด อาหารมัน
- ไก่ทอด หมูสามชั้น หนังไก่ ของมัน ๆ ต่าง ๆ
-
อาหารแปรรูป
- ไส้กรอก แฮม เบคอน อาหารแช่แข็ง
-
ขนมหวาน น้ำตาลสูง
- ขนมเค้ก เบเกอรี่ ขนมไทย น้ำอัดลม
-
ไขมันทรานส์และไขมันอิ่มตัว
- มาการีน เนยขาว ขนมกรอบแผ่น
-
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- เบียร์ เหล้า ไวน์ เพิ่มไตรกลีเซอไรด์ในเลือด
วิธีออกกำลังกายเพื่อควบคุม ไขมันในเลือด
หลักการออกกำลังกายที่ได้ผล
- ออกกำลังกายแบบ แอโรบิค (Aerobic Exercise) อย่างน้อย 150 นาที/สัปดาห์ หรือประมาณ วันละ 30 นาที อย่างน้อย 5 วัน/สัปดาห์
- ควบคู่กับ เวทเทรนนิ่ง (Weight Training) 2-3 ครั้ง/สัปดาห์
- หลีกเลี่ยงการหยุดออกกำลังกายนานเกินไป เพราะไขมันจะกลับมาสะสมใหม่ง่ายมาก
สรุป ไขมันในเลือดสูง (Hyperlipidemia) มีอาการอย่างไร?
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไขมันในเลือดสูง (FAQs)
ไขมันในเลือดสูงอันตรายถึงชีวิตไหม
ไขมันในเลือดสูง อันตรายถึงชีวิตได้ โดยเฉพาะถ้าปล่อยทิ้งไว้ไม่รักษา หรือไม่ควบคุมพฤติกรรม เพราะมันเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังที่ร้ายแรงและอาจนำไปสู่ภาวะเสียชีวิตแบบเฉียบพลัน
ถ้าไม่มีอาการ ควรตรวจไขมันในเลือดหรือไม่
ควรตรวจไขมันในเลือด แม้จะไม่มีอาการก็ตาม เพราะไขมันในเลือดสูงเป็นภัยเงียบ ที่ไม่แสดงอาการใด ๆ ในระยะเริ่มต้น แต่กำลังค่อย ๆ ทำลายหลอดเลือดและอวัยวะภายในโดยที่เราไม่รู้ตัว
คนผอมมีโอกาสไขมันในเลือดสูงได้หรือไม่
คนผอมก็มีโอกาสไขมันในเลือดสูงได้เหมือนกัน หลายคนเข้าใจผิดว่าผอมแล้วจะปลอดภัย แต่จริง ๆ แล้ว ไขมันในเลือดสูงไม่ได้ดูแค่รูปร่างภายนอก มันขึ้นอยู่กับ พฤติกรรมการใช้ชีวิต พันธุกรรม และระบบเผาผลาญในร่างกาย มากกว่า
การอดอาหารช่วยลดไขมันในเลือดได้จริงไหม
อดอาหารแบบ IF อาจช่วยลดไขมันในเลือดได้ ถ้าทำถูกวิธีและกินอาหารมีประโยชน์แต่ไม่ควรอดอาหารหักโหม หรืออดโดยไม่วางแผน โดยวิธีที่ดีที่สุดคือ คุมอาหาร พร้อมออกกำลังกาย และตรวจสุขภาพประจำปี
ไขมันในเลือดสูงรักษาหายขาดได้หรือไม่
ไขมันในเลือดสูง ควบคุมได้ แต่ไม่หายขาด เพราะไขมันในเลือดสูงเป็นภาวะเรื้อรังที่เกี่ยวข้องกับ พันธุกรรม, พฤติกรรมการใช้ชีวิต, และ ระบบเผาผลาญในร่างกาย ถึงแม้จะควบคุมให้อยู่ในระดับปกติได้ แต่ถ้ากลับไปใช้ชีวิตแบบเดิม หรือหยุดดูแลตัวเอง ไขมันในเลือดก็มีโอกาสกลับมาสูงได้อีก


ในฐานะนักเขียนสายสุขภาพ ฉันมุ่งพัฒนาเนื้อหาที่ถูกต้อง อิงหลักการแพทย์ และเข้าใจง่ายสำหรับผู้อ่านทุกกลุ่ม โดย อ้างอิงข้อมูลจากงานวิจัยทางการแพทย์ที่เชื่อถือได้มาตรฐานสากล และแหล่งข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ เพื่อให้บทความที่เผยแพร่มีความถูกต้อง เป็นกลาง และเป็นข้อมูลที่ผู้อ่านไว้วางใจได้อย่างแท้จริง